[ULAW LEGAL INSIGHT] SỐ 14 | PGS.TS. TRẦN VIỆT DŨNG: VIỆT NAM VÀ BÀI TOÁN XÂY DỰNG THỊ TRƯỜNG CARBON

[âm nhạc] Các nước ASEAN đang dần hình thành một cách tiếp cận chung chung về thị [âm nhạc] trường cacbon không chỉ là một công cụ môi trường mà gọi là một cơ chế kinh tế một pháp lý phân bổ chi phí và phát thải và [âm nhạc] tạo động lực cho đầu tư xanh. Việt Nam hướng tới mục [âm nhạc] tiêu phát thải dòng bằng không vào năm 2050. Trong hành trình đó, thị trường cacbon được kỳ vọng trở thành một công cụ quan trọng. [âm nhạc] Nhưng một câu hỏi lớn đang đặt ra, tính chỉ cacbon thực sự là gì dưới góc độ pháp lý? Có thể được chuyển [âm nhạc] nhượng, thế chấp hay sử dụng như một loại tài sản hay không? Khi chúng ta xác định [âm nhạc] được một cái tín chỉ cacbon có giá trị đến đâu và dựa trên cái tiêu chuẩn nào. Nếu chất lượng tiến chỉ không được kiểm chứng một cách [âm nhạc] đáng tin cậy thì thị trường sẽ mất niềm tin. >> Chỉ là câu chuyện xây dựng sàn giao dịch [âm nhạc] bởi có sàn chưa chắc đã có thị trường. Điều quan trọng là phải xác lập được quyền tài sản, cơ chế quản lý [âm nhạc] và đặc biệt là nhu cầu giao dịch thực sự. Vậy đâu là rút thất pháp lý để thị trường cacbon Việt Nam thực sự được vận hành và ASEAN có thể tiến tới kết [âm nhạc] nối các thị trường cacbon như thế nào? Để lắng nghe những phân tích về vấn đề này, mời quý vị [âm nhạc] cùng đón xem lo lide kỳ này với chủ đề Việt Nam và [âm nhạc] bài toán xây dựng thị trường cacbon với sự tham gia của phó giáo sư tiến sĩ Trần Diệp Dũng, Phó hiệu trưởng trường Đạc luật thành phố Hồ Chí Minh. Xin kính chào quý vị đang theo dõi chương trình lo do trường đọc luật thành phố Hồ Chí Minh tổ chức sản xuất. Chương trình sẽ được phát sóng định kỳ vào thứ ba và thứ sáu hàng tuần trên fanpage YouTube và TikTok của trường Đại đại học luật thành phố Hồ Chí Minh. Thưa quý vị, thị trường carbon được kỳ vọng sẽ trở thành một công cụ quan trọng để Việt Nam thực hiện mục tiêu phát thải dòng bằng không. Tuy nhiên, vấn đề thị trường để thực sự được vận hành thì một nền tảng pháp lý cho tính chỉ cacbon cần phải được xác định rõ. Liên quan đến vấn đề này, trong chương trình dư lo linh huyến gia ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng trao đổi với Phó giáo sư tiến sĩ Trần Vịch Dũng, Phó hiệu trưởng trường Độc Luật thành phố Hồ Chí Minh. Lời đầu tiên xin được cảm ơn thầy đã nhận lời mời tham gia chương trình ngày hôm nay. Xin chào, kính chào quý vị. >> Dạ thưa thầy, được biết là thầy vừa mới công bố một công trình nghiên cứu về khung pháp lý của các nước ASEAN, về phát triển thị trường cacbon. Vậy thì thầy có thể chia sẻ khái quát về kết quả của nghiên cứu này được không ạ? Vâng, vừa qua thì tôi có hợp tác nghiên cứu cùng một số các đồng nghiệp ở ASEAN về cái thị trường cacbon của nước ASEAN và có thể thấy rằng là thị trường cacbon trong khu vực đã phát triển rất là nhanh nhưng những với mô hình và tốc độ phát triển khác nhau. Một số quốc gia bắt đầu xây dựng các cơ chế mang tính bắt buộc như là thuế cacbon hoặc hệ thống giao dịch phát triển phát thải trong khi một số nước khác thì tập trung vào các việc th xây dựng cái thị trường cacbon tự nguyện. Thế thì điểm đáng chú ý ở đây là các nước ASEAN đang dần hình thành một cách tiếp cận chung chung về thị trường cacbon không chỉ là một công cụ môi trường mà còn là một cơ chế kinh tế một pháp lý phân bổ chi phí và phát thải và tạo động lực cho đầu tư xanh. Đối với Việt Nam thì khung pháp lý có những mức tiến triển đáng kể và cái điểm lưu ý là chúng ta đã ban hành rất nhiều các nghị định để mà thực hiện các cam kết về các phát triển thị trường phát triển thị trường carbon ở Việt Nam. Ví dụ như nghị định số 6 năm 2022 của Thủ tướng Chính phủ là đã đặt cái nền tảng cho việc giảm nhẹ và phát thải nhà thả kính và phát triển thị trường cacbon. Sau đó thì chúng ta có thể thấy là nghị định 1919 là năm 2025 tiếp tục sửa đổi bổ sung quy định của cái cái nghị định 06 đồng thời là quyết định số 2 232 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ đã phê chuẩn cái đề án thành lập phát triển thị trường cacbon tại Việt Nam. Thế tuy nhiên thì nghiên cứu cũng cho thấy rằng là một cái một số vấn đề quan trọng như là xây dựng thị trường cacbon không chỉ là xây dựng một sàn giao dịch để mua bán tiến chỉ cacbon. Điều quan trọng mà chúng ta cần phải làm đó là xây dựng được một cái hệ thống pháp lý bảo đảm rằng mỗi đơn vị cacbon được giao dịch trên thị trường thực sự nó là cái phản ánh một lượng à giảm hoặc là thấp thụ phát thải có thể được kiểm chứng. Thông qua đó thì thì và thì chúng ta có thể không bị tính hai lần hoặc là không thể xác định rõ các nguyên nhân nghĩa vụ của các bên chủ thể liên quan. Nói cách khác là niềm tin của thị trường được quyết định trước hết bởi chất lượng của hệ thống pháp luật đứng phía sau của thị trường và chỉ có thông qua trên trên sở đó thì cái thị trường cacbon mới có thể phát triển một cách hiệu quả. >> Dạ vâng. Theo thầy, đâu sẽ là núc thắc quan trọng nhất của Việt Nam hiện nay ạ? Đối với Việt Nam thì tôi nghĩ rằng là chính sách của nhà nước đã có rồi, cam kết quốc tế cũng đã có. Cái nút thắt mà quan trọng nhất ở đây đó là không phải nằm ở việc là chúng ta chưa có quy định về thị trường cacbon mà nằm ở việc xác lập một cách đầy đủ và có hệ thống các hạ tầng pháp lý cho tín chỉ cacbon. Có và tôi thấy rằng là có ba cái vấn đề cần được giải quyết. Thứ nhất đó là đo lường, báo cáo và tính thẩm định. à MRV thị trường ma carbon chỉ có thể được hoạt động mà và khi chúng ta xác định được một cái tín chỉ cacbon có giá trị đến đâu và dựa trên cái tiêu chuẩn nào à nếu chất lượng tiến chỉ không được kiểm chứng một cách đáng tin cậy thì thị trường sẽ mất niềm tin. Thứ hai là cái địa vị pháp lý và quyền đối với các tiến chỉ cacbon cần làm rõ tiến chỉ cacbon là một loại sả tài sản hay là một quyền tài sản. Ai có thể tạo lập, ai có quyền sở hữu, chuyển nhượng và sử dụng tiến chỉ như thế nào. Đồng thời xử lý những vấn đề liên quan đến đăng ký, giao dịch và xử lý các tranh chấp trong tương lai. Và cuối cùng thứ ba đó theo tôi là rất quan trọng đó là cái bối cảnh trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay. thì vấn đề tránh tình trạng mà à đánh tính hai lần của cái một cái tiến trình cacbon và qua đó xác lập được cái trách nhiệm pháp lý khi chỉ khi tiến chỉ cacbon được chuyển giao xuyên biên giới. Vì vậy là theo tôi thì Việt Nam không chỉ cần một sàn giao dịch được viì cacbon à mà cần phải có đồng thời xây dựng một hệ thống MRV đăng ký xác minh cấp phép chuyển giao và giám sát một cách chặt chặt chẽ và đầy đủ. À đây cũng đây cũng là lý do tại sao quyết định 232 của của Thổ tố Chính phủ cần được nhìn nhận không đơn thuần như là một cái kế hoạch xây dựng thị trường mà là một cái bước quan trọng cơ bản trong quá trình hình thành một cái thiết chế thị trường gắn liền với mục tiêu phát giảm phát thải của Việt Nam. >> À dạ vâng. Vậy thì theo thấy là ASEAN có thể xây dựng một thị trường các chung hay không ạ? À tôi cho rằng là ờ trong dài hạn thì ASEAN hoàn toàn có thể xây dựng một thị trường cacbon có có tính liên thông. Nhưng hiện nay thì sau trong quá nghiên cứu của chúng tôi thì thấy rằng là cái việc xây dựng một thị trường cacbon chung cho ASEAN đang gặp rất nhiều khó khăn à bởi vì những cái mô hình xây dựng thị trường mỗi nước nó rất là khác nhau cấp cái trình độ phát triển cũng khác nhau và mỗi quốc gia hiện nay đang có mức độ phát triển thị trường cacbon không đồng đều với những hệ thống về thuế cacbon giao dịch phát thải tín chỉ cacbon và tiêu chuẩn MV rất là khác nhau. À do đó à theo tôi thì cách tiếp cận khả thi mà xây dựng khả năng tương thích à giữa các thị trường quốc gia điều này sẽ có thể bắt đầu từ việc hòa à hài hòa hóa một số tiêu chuẩn à chỉ tiêu về đo lường báo cáo, thẩm định à tiêu chuẩn chất lượng tín chỉ, hệ thống đăng ký và truy suất tín chỉ, cơ chế chống tính hai lần và các quy tắc liên quan đến chuyển giao tín chỉ cacbon xuyên biên giới. À nếu các tiêu chuẩn này à được tương thích rồi thì chúng ta sẽ có thể bước sang cái bước tiếp theo đó là à có thể hình thành các cái quy định phù hợp và với đặc điểm của ASEAN. Và theo từ đó thì tôi cho rằng là cái đây chính là cái cái là định hướng phù hợp cho sự cái xây dựng cái thị trường chung về về cho cacbon ở ASEAN không nhất thiết phải bắt đầu từ một cái thị trường chung mà có thể bắt đầu bằng những cái quy tắc chung để các thị trường quốc gia có thể kết nối với nhau. Và khi làm được điều đó thì ASEAN sẽ không chỉ tạo ra một thị trường lớn cho tiến trình chỉ cacbon mà còn tạo ra một cơ chế khu vực để huy động đầu tư và có các dự định giám sát ph à phát hải phát triển về rừng năng lượng tái tạo và các lĩnh vực mà hấp thụ cái cacbon nó cách ngắn gọn đó là ASEAN à cái thị trường cacbon ASEAN có thể là mục tiêu dài hạn còn ở và còn cái thị trường các cacbon trước mắt thì nên lại các cái xây dựng một cái khung pháp lý có thể trao đổi và à hài hòa với nhau. >> Vâng, xin được cảm ơn những chia sẻ của Phó giáo sư tiến sĩ Trần Thiệt Dũng. À thưa quý vị, những vấn đề về biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh và phát triển công bằng bền vững sẽ tiếp tục được phân tích tại hội thảo quốc tế thường niên ASEAN với biến đổi khí hậu ACCC lần thứ năm 2026 với chủ đề định hình biến đổi khí hậu tại Đông Nam Á. Thông qua luật quốc tế do trường học luật thành phố Hồ Chí Minh và Trung tâm luật quốc tế Đại học Quốc gia Singapore đồng tổ chức. Hội thảo sẽ được diễn ra vào thứ sáu ngày 30 tháng 10 năm 2026 tại trường Đào Luật Thành phố Hồ Chí Minh với bảy phiên thảo luận cùng với sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài nước. Thưa quý vị, đến đây thì thờ lượng dành cho chương trình dư lo links xin được phép khép lại. Cảm ơn tất cả quý vị đã quan tâm và theo dõi. Đừng quên hãy follow fanpage YouTube và TikTok của trường đại luật thành phố Hồ Chí Minh để có thể cập nhật thêm nhiều thông tin quan trọng và hữu ích hơn. Còn bây giờ thì xin chào và hẹn gặp lại. >> [âm nhạc]