[ULAW LEGAL INSIGHT] SỐ 10 | BẢO HỘ QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRONG NỀN KINH TẾ SỐ

[âm nhạc] Trong những năm gần đây, trí tuệ nhân [âm nhạc] tạo ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tạo các tác phẩm văn học, âm nhạc, hình ảnh và video. Từ hỗ trợ ý tưởng đến trực tiếp tạo ra nội dung hoàn chỉnh. Sự phát triển này mở ra nhiều cơ hội cho người sáng tác nhưng đồng thời cũng đặt ra những vấn đề mới về quyền tác giả và điều kiện bảo hộ theo pháp luật sở hữu trí tuệ. Không phải mọi sản phẩm có sự tham gia của AI được mặt nhiên được công nhận và bảo vệ như một tác phẩm sáng tạo. Vậy AI đang được ứng dụng cho hoạt động sáng tác [âm nhạc] như thế nào? Các sản phẩm được tạo ra với sự hỗ trợ của AI có thể được bảo hộ dưới hình thức nào và người sáng tạo cần đáp ứng những [âm nhạc] điều kiện gì để bảo vệ quyền đối với tác phẩm của mình? Xin được kính chào quý vị khán giả đã quay trở lại với chuyên mục trò chuyện cùng với chuyên gia Y Legal Inside do trường đạp luật thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Quý vị thân mến, chúng ta có thể thấy trên thực tế hiện nay quyền sở hữu Trí Tuệ đã thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ quyền lợi kinh tế của các chủ sở hữu quyền sâu trí tuệ. Và trên thực tế các ứng dụng phần mềm đang được các doanh nghiệp sử dụng rất là nhiều như là một hoạt động thường nhật. Và như vậy, một câu hỏi đặt ra pháp luật sở hữu trí tuệ đã bảo hộ cho những ứng dụng phần mềm này như thế nào? Và ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng chuyên gia giải đáp các thắc mắc này. Và lời nữa đầu tiên cho em xin phép được giới thiệu Tiến sĩ Nguyễn Phương Thảo trường bộ môn luật dân sự, khoa luật dân sự của trường đọc luật thành phố Hồ Chí Minh đã có mặt với Y Legal Inside ngày hôm nay. Xin được trân trọng chào đón tiến sĩ. Xin chào Kiều Vi. Xin chào quý vị khán giả của Y La Legal Inside độp luật thành phố Hồ Chí Minh. >> Dạ vâng kính thưa tiến sĩ, các phần mềm và ứng dụng trực tuyến hiện nay là những cái công cụ có thể xem là vật bất ly thân của cả cá nhân và cả doanh nghiệp. Như vậy thì các cái phần mềm ứng dụng đó hiện nay đang được pháp luật sở hữu trí tuệ bảo hộ như thế nào ạ? Cảm ơn câu hỏi của Kiều Vi. Đối với những cái sản phẩm công nghệ như là các phần mềm, các chương trình máy tính, các ứng dụng chắc chắn là không còn sai lạ gì với chúng ta hiện nay. Không biết Kiều Vi như thế nào chứ còn với bản thân mình thì mình có thể ra đường không có ví tiền, không có túi xách nhưng không thể nào không có điện thoại được bởi vì những sản phẩm công nghệ đã đóng vai trò rất quan trọng. Chúng ta có những cái phần mềm, những cái ứng dụng phục vụ cho cuộc sống của mình. Và đó cũng là những cái sản phẩm được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Hiện nay theo quy định của luật sở hữu trí tuệ năm 2005, sự độ bổ sung năm 2009, 2019 2022 và gần đây nhất là lần sự độ bổ sung năm 2025 thì các chương trình máy tính được bảo hộ với tư cách là một tác phẩm thuộc đối tượng quyền tác giả. Kể từ khi mà chương trình máy tính đó được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định. Những tác giả, những chủ sở hữu quyền tác giả là những người đã đầu tư công sức, trí tuệ, cơ sở vật chất để tạo ra những chương trình máy tính và theo đó thì họ được ghi nhận bảo hộ các quyền tài sản và các quyền nhân thân theo quy định của pháp luật. >> Dạ. Vâng, em xin phép được cảm ơn những chia sẻ vừa rồi của Tiến sĩ Nguyễn Vương Thảo. Dạ, trên thời gian gần đây thì rất là nhiều cá nhân và tổ chức cũng đã bị xử phạt hành chính cũng như là xử lý hình sự khi mà họ có các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của cả ứng dụng và phần mềm. Vậy thì em xin phép được hỏi tiến sĩ rằng những hành vi cụ thể nào có thể xem là vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ, đặc biệt là đối với các ứng dụng và hệ thống phần mềm ạ? Hiện nay thì ở tại Việt Nam mình được đánh giá là một quốc gia có cái tình trạng xâm phạm quyền sổ trí tuệ đối với các cái phần mềm, các cái chương trình máy tính ở cái mức độ cũng tương đối cao. Những cái hành vi phổ biến ví dụ như là chúng ta sao chép tác phẩm ờ không có cái sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả như là mình hay dùng từ là sử dụng những cái phần mềm lậu chẳng hạn thì đó là những cái hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Thì hiện nay luật sở hữu trí tuệ đã có những cái cơ sở pháp lý về xác định hành vi xâm phạm đại điều 28 của luật sở hữu trí tuệ bao gồm đó là những hành vi xâm phạm về quyền tài sản, những hành vi xâm phạm về quyền nhân thân và những cái hành vi cố ý vô hiệu hóa những cái biện pháp bảo vệ quyền tác giả. Thì trên cơ sở đó những hành vi xong phạm này có những cái chế tài nhất định theo quy định của pháp luật. Cụ thể là chúng ta có các cái biện pháp như là biện pháp dân sự, biện pháp hành chính và biện pháp hình sự để xử lý đối với hành vi xâm phạm. Những cái biện pháp dân sự có thể kể đến ví dụ như là buộc chấm dứt hành vi xâm phạm. Khi mà cái hành vi xâm phạm đó vẫn còn đang diễn ra trên thực tế thì chúng ta có thể yêu cầu những cái bên vi phạm phải gỡ bỏ những cái sản phẩm đó ra khỏi các cái máy tính. Rồi biện pháp buộc xin lỗi cả chính công khai. Biện pháp buộc bồi thường thiệt hạn trong trường hợp mà cái hành vi trái pháp luật xâm phạm đến quyền tác giả đối với chương trình máy tính gây ra những cái thiệt hại về vật chất và về tinh thần cho chủ thể quyền tác giả. Bên cạnh đó thì các cơ quan nhà nước hiện nay cũng rất là chú trọng cái việc xử lý bằng những cái biện pháp hành chính và hình sự. Chắc là Kiều Vi cũng như là quý vị khán giả cũng nhận thấy là hiện nay các cái biện pháp chế tài hành chính được xử lý bởi các cơ quan nhà nước như là thanh tra của Bộ Văn hóa, Thể thao [hắng giọng] và Du lịch cũng rất phổ biến trên các phương tiện thông tin đại chúng. Bên cạnh đó thì đối với sửa phạt hình sự, trong quy định của bộ luật hình sự chúng ta có tội xâm phạm quyền tác giả quyền liên quan là một tội phạm. Và hiện nay thì theo như tôi thấy là cái việc xử lý này cũng trở nên rất là phổ biến và đảm bảo cái tính răng đe. Đơn cử như là vào tháng 6 năm 2026 vừa rồi thì cơ quan cảnh sát điều tra của công an tỉnh Phú Thọ cũng đã tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với cái tội xâ phạm quyền tác giả quyền liên quan. Đối với những cái hành vi mà họ sử dụng các cái phần mềm không có bản quyền, những cái phần mềm sử dụng một cách trái phép thì đó là những cái biện pháp chế tài đã và đang được ghi nhận trong quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ hiện nay tại Việt Nam. >> Dạ vâng, em xin được cảm ơn câu trả lời vừa rồi của tiến sĩ ạ. À và đến với câu hỏi cuối cùng. Kính thưa tiến sĩ, qua chương trình này thì cô có lời khuyên nào dành cho các chủ thể mà họ đang thực hiện các hoạt động như là phát triển, cài đặt và sử dụng các sản phẩm, phần mềm ứng dụng và để làm cách nào mà họ không vi phạm quyền sở hữu trí tuệ khi mà các chủ thể này họ thực hiện các hoạt động đó ạ? Cảm ơn câu hỏi của Kiều Vi. Việc mà chúng ta sử dụng những cái phần mềm hay những cái chương trình máy tính được bảo hộ quyền tác giả, chúng ta phải hình dung trong đầu mình rằng là đây là một cái hành vi chúng ta sử dụng tài sản thuộc sở hữu của người khác. Như vậy khi mà mình sử dụng thì mình phải có trách nhiệm với việc xin phép và trả tiền cho chủ sở hữu quyền tác giả. Những cái hành vi như là sao chép bất hợp pháp chẳng hạn thì đó là những cái hành vi vi phạm pháp luật. Do vậy khi mà chúng ta sử dụng những cái phần mềm có bản quyền này thì chúng ta cần phải lưu ý về cái việc là xin cấp phép một cách đầy đủ đúng đáo. Mình cũng lưu trữ lại những cái bằng chứng để mà chứng minh sau này cho cái việc là mình đã sử dụng, đã có xin phép, đã có trả tiền đối với việc sử dụng những cái phần mềm này. Ờ bên cạnh đó thì một cái vấn đề đó là việc nâng cao cái ý thức của người dân, của người dùng trong cái việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Chúng ta hình dung rằng là cái số tiền mà mình bỏ ra á để mà sử dụng, để mà mua bản quyền thì chắc chắn là nó sẽ ít hơn rất là nhiều so với lại cái hậu quả mà chúng ta phải nhận trong trường hợp mình bị xử phạt hành chính hoặc thậm chí là mình bị truy cứu trách nhiệm hành sự. Nếu như mà chúng ta vi phạm quyền tác giả đối với việc bảo hộ các cái chương trình máy tính này. Do vậy thì chúng ta đề cao cái việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Trước hết đó là mình tạo ra cái sự yên tâm cho mình trong cái việc chúng ta sử dụng các cái chương trình máy tính và bên cạnh đó thì mình cũng thể hiện cái ý thức tôn trọng pháp luật, ý thức tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của các cái chủ thể khác. >> Dạ vâng, em xin được cảm ơn tiến sĩ Nguyễn Phương Thảo với những góc nhìn pháp lý vừa rồi vô cùng thiết thực và mang lại giá trị vô cùng sâu sắc. Và kính thưa quý vị khán giả, thời lượng của chương trình đến đây xin được phép khép lại. Cảm ơn quý vị khán giả đã quan tâm theo dõi. Xin được kính chào và hẹn gặp lại ở các số tiếp theo. đâ